De taboe onder de Marokkanen om psychische hulp te zoeken

Niet alleen bij Marokkanen, maar bij verschillende bevolkingsgroepen heersen er snel vooroordelen over het bezoeken van een psycholoog, een therapeut of een psychiater. Deels heeft het te maken met culturele opvattingen en deels met het geloof (vaak onterechte conclusies). Het komt allemaal op neer dat het te maken heeft met onwetendheid. Qua culturele opvattingen is dat men wilt ontkennen dat ze psychische problemen hebben of dat ze überhaupt een probleem hebben. Sommigen associëren het met ‘gekte’: ‘ik ben niet gek of zo’, hoor je weleens als reactie als je iemand het advies geeft om met een psycholoog te praten. Een andere culture opvatting is dat men weinig afweet over psychische stoornissen en wordt er dan accent gelegd op bezetenheid en exorcisme of soms gewoon ‘sihr’ (zwarte magie), boze oog et cetera.

Wat religieuze opvattingen betreft is dat men het vooroordeel heeft dat ‘alles’ opgelost wordt met de Koran, smeekbedes en gebeden. Of dat men denkt dat ze bezeten zijn en dus zoeken ze heil in islamitische exorcisme en dergelijk. Er heersen ook grote taboes bij moslims zoals het hardop zeggen dat de Koran niet alles kan genezen. Uit angst vermijdt men zoiets om te zeggen terwijl het gewoon in de islam zelf ook heel bekend is onder de geleerden dat de Koran niet als prioriteit heeft om een medicijnenboek te zijn, maar meer een Boek is van leiding. De fout die veel moslims maken is dat ze soms kunnen overdrijven. God de verhevene zegt in de Koran (17: 82): ‘En Wij zenden van de Koran [gedeelten] neer die genezing en barmhartigheid zijn voor de gelovigen’. Vanwege dit vers gaan velen insinueren dat de Koran alle ziektes kan genezen. In verschillende boeken en op het internet kom je artikelen tegen van imams die beweren dat de Koran een genezing is voor alles. Dit is niet alleen een grote fout en misverstand, maar is zelfs gevaarlijk. Veel onwetende moslims gaan dan te veel op de Koran rekenen en zoeken daarin de ‘genezing’ voor een kwaal die psychisch maar ook somatisch kan zijn.

Ik hoef niet te verwijzen naar de talloze overleveringen waarin de Profeet meerdere malen het gebruik van medicijnen aangemoedigd heeft wat los staat van de Koran. Ook geleerden uit het verleden hebben zelfs ‘ilm annafs’ (psychologie) ontwikkeld. Een wetenschap die zo goed als ‘verloren’ is jammer genoeg.

Het zojuist genoemde vers heeft het over ‘genezing’, maar met de term kan je alle kanten op. Geleerden hebben ook verschillende meningen daarover gegeven. Er bestaat geen eenduidige uitleg voor de term ‘genezing’ en daarom is het voor meerdere betekenissen vatbaar. Zelfs als je bekeerd tot de islam, is dat een vorm van ‘genezing’, tot aan het lezen van de Koran om tot rust te komen. Echter, wanneer het aankomt tot psychische klachten dient men dit serieus te nemen. Het kunnen lichtere psychische klachten zijn, al is het last hebben van perfectionistisch gedrag tot aan zware klachten zijn zoals psychosen (schizofrenie)  et cetera. Over schizofrenie gesproken, heeft de Marokkaanse gemeenschap in Nederland het meest last van.

Het is aan te raden om je klachten serieus te nemen als je het gevoel hebt dat je afwijkt van het gene wat ‘normaal’ is. Helaas een psychische klacht is op zich al moeilijk op te sporen bij jezelf. Het mechanisme van ontkenning die wij zelf hebben opgebouwd, houdt ons vaak voor de gek dat we niks mankeren terwijl er van alles mis is. Ik heb weleens meegemaakt dat tegenover mij een Marokkaan zat die vaak aan zelfmoord dacht, maar tegelijk ontkende dat hij hulp nodig had. Een ander voorbeeld die ik wil geven is een man die zijn vrouw mishandelde. Er zijn weinig die beseffen dat dit een psychische stoornis is. Namelijk dat een man behandeling nodig heeft voor zijn agressief gedrag. Het ironische is dat zelfs in de wereld van psychologie wordt er meer accent gelegd op diegene die mishandeld wordt dan op de mishandelaar zelf. Als je literatuurboeken opent of op het internet zoekt, dan vind je meer teksten over de gevolgen van mishandeling op het slachtoffer, dan teksten over de dader (mishandelaar) zelf. We zetten de mishandelaar weg door hem te veroordelen als mishandelaar en kindermisbruikers (wat terecht is overigens) en we leggen het accent op het slachtoffer, maar we willen niet stil staan bij de misbruiker of mishandelaar zelf. Bij deze categorie mensen (daders) wordt dan meer nadruk gelegd op veroordeling en straf. Uiteraard moeten ze gestraft worden, maar met straf alleen los je de problemen jammer genoeg niet op. Het is namelijk aangetoond dat de meeste gedetineerden recidief zijn (meerdere malen vast hebben gezeten). Een straf kan slechts de maatschappij behoeden van de dader zolang hij vast zit en dat is maar tijdelijk. Er moet een wonder gebeuren dat hij ook psychisch zal herstellen en zichzelf zal leren zijn geestelijke gesteldheid te overtuigen om niet meer dat gedrag te vertonen.

Kortom: Marokkanen dienen hun klachten meer serieus te nemen en niet enkel vertrouwen op het geloof en exorcisme. Als je last hebt van stemmen in je hoofd, hoeft dat niet altijd te betekenen dat je bezeten bent door djinns. Ook niet als je last hebt van veel verdriet. Er lopen genoeg moslims rond die dagelijks hun best doen om de Koran te lezen om van hun depressieve gevoelens af te komen, maar het helpt lang niet altijd. Psychische angsten, zoals wanen, fobieën et cetera zijn klachten die je enkel met therapeutische behandeling o.a. kan behandelen. Maar ook slaapstoornissen, burn-outs en nog veel meer andere persoonlijkheidsstoornissen, vereisen psychiatrische of psychologische hulp.

Wat het lezen van de Koran betreft, dat moet je zien als een aanvulling. Je gaat eerst zoeken naar de juiste behandeling en daarna moet je je vertrouwen in God stellen, bidden en smeekbedes verrichten.

Moge de Here ons meer wijsheid geven.

Badr Youyou

Advertenties