Het doemdenken van Anders Breivik

Of Anders Breivik nu wel of niet toerekeningsvatbaar is, doet er gedeeltelijk niet toe. Je kan je ook gaan afvragen of de Amerikanen die de atoombom op Hiroshima en Nagazaki hebben gegooid wel of niet toerekeningsvatbaar waren. Als je weet dat je een atoombom gaat gooien op een stad waarin tientallen duizenden mensen leven, van zwangere moeders, tot aan bejaarden plat bombardeert omdat je ervan uit gaat dat je daarmee de wereld redt van de Japanse expansie, dan is hier de vraag die je moet stellen of je wel bij je verstand bent of niet.

 Welke feiten hebben wij tot nu toe? Brievik heeft jaren voor deze aanslag zitten voorbereiden. Niemand wist hiervan. Hij leidde een dubbel leven. Dit is een feit. Wat betekent deze feit? Het betekent dat ondanks de foto’s en de schijn dat hij wel een ‘sociale’ leven had, ben ik sterk van mening dat dat niet het geval is geweest.

 Breivik, mag wel familie hebben en van de buitenkant gelukkig er uit zien, maar in werkelijkheid leidde hij een eigen geïsoleerd leven (inmiddels is het gebleken dat hij een zware jeugd heeft gehad). Want hoe zou je het anders kunnen interpreteren wanneer je jarenlang een aanslag aan het voorbereiden was zonder dat maar iemand daar van afwist? Dat betekent dat je jarenlang een dikke masker droeg. Jarenlang was hij niet zichzelf bij de mensen om zich heen. Jarenlang heeft hij ‘geacteerd’.

 Hij was niet zichzelf wat houdt dus in dat al zijn gedragingen en zijn sociale betrokkenheid slechts ‘sociaal wenselijk gedrag’ waren. Dit is een bekend fenomeen. Psychopaten hebben ook dezelfde eigenschap. Ze kunnen sociaal betrokken overkomen, lief en aardig zijn, maar ondertussen leiden ze een dubbel leven.

 Er zijn psychopaten die werkelijk tientallen jaren getrouwd waren geweest en hebben zelfs kinderen. Hun vrouwen wisten nooit van hun dubbele bestaan en ze wisten ook niet dat ze moorden hadden gepleegd.

 Breivik vergelijk ik persoonlijk met Mohammed B. (Mohamed Merah die in Frankrijk 4 joden en 3 Noord-Afrikaanse militairen in Toulouse heeft vermoord). Deze twee hebben ongeveer dezelfde profiel. Beide zijn ze overtuigd van een ‘missie’. Mohammed bestudeerde de islam en voelde zich beledigd door de uitspraken destijds van Theo van Gogh. Breivik vindt zichzelf ook een missionaris en denkt de wereld te willen redden van het ‘gevaar’ van de islam en het marxisme.

 Breivik had duidelijk een moeilijke jeugd gehad. Op zich hebben daar veel mensen last van. Iedereen op een gegeven moment zoekt naar een doel in zijn leven om gelukkig te worden. De ene zoekt het in geld, de ander in roem, de ander weer in een geloof, de ander wanhopig in de liefde etc… Iedereen probeert zijn geluk te vinden in iets waar hij/ zij zich thuis voelt. Niets mis mee allemaal.

 Maar op het moment wanneer je onbehagen niet vervuld worden en alsmaar blijft ongelukkig voelen, dan probeer je van die ontevreden te ontsnappen door middel van iets waarin je jezelf stort.

 Als iemand zich erg ongelukkig voel, maar het is tegelijkertijd ook een intelligent persoon (dat is Mohammed B ook), dan ontstaat er een gevaarlijke combinatie die een persoonlijkheid vormen die vaak de kant van radicalisme gaat.

 De ‘kennis’ die Mohammed B. en Breivik hebben verzameld heeft hen het gevoel gegeven dat ze een doel/ missie in dit leven hebben gevonden. Ze gaan zich volledig er in storten en met passie bestuderen. Het probleem is dat het vergaren van die ‘kennis’ vaak ontbreekt aan objectiviteit. Zij geloven op dat moment heilig dat ze met iets goeds bezig zijn… maar in feite: zijn ze bezig hun eigen onbehagen gevoel te vervullen met iets wat hen een zelfwaardering geeft.

 In feite hebben ze geen zelfwaardering. Ze hebben een zwaar negatief zelfbeeld, maar daar willen ze niet aan toegeven. Hebben ze ook nooit gedaan. Hun negatieve zelfbeeld hebben ze altijd ontkent. Om aan dat gevoel te ontsnappen hebben ze de oorzaak van hun onbehagen gevoel gezocht in de problemen om hun heen.

 Onbewust gingen ze er vanuit dat hun ‘onbehagen-gevoel’ niets met zichzelf te maken heeft maar met de samenleving die hen zo ongelukkig heeft maakt. Dit is in feite vaak ook de gedachtegang van elk vorm van extremisme. ‘De anderen hebben het gedaan. Als die nou vertrekken, dan zullen wij/ik gelukkig worden’.

 Door middel van indoctrinatie gaan daders als Breivik een eigen wereld creëren waarin zij in geloven. Het ontbreekt hen aan objectiviteit of aan wetenschappelijke feiten. Hun manier van kennis vergaring is erg onderhevig aan de zogeheten confirmation bias. Ze kijken ook naar de wereld vanuit een ‘doemdenken’ gedachtegang. Ze ervaren ook alles heel zwart/ wit. Breivik zag de Westerse wereld vergaan aan de ‘tsunami’ van de islam. Dit heet doemdenken. Hij oordeelt vanuit een angstige bewustzijn die de basis is van zijn gedachtegang.

 Deze doemdenken gedachtegang inspireert hem om gepassioneerd te blijven onderzoeken en te schrijven.  Op deze manier voelt hij zich dan ook als een missionaris die een grote missie heeft. Het neemt profetische proporties aan.. daarom verkleed Breivik zich ook in een uniform en als marinier… de status van een ´held´ en ‘redder’… etc. Dit zijn tekenen van gebrek aan aandacht en waardering. Hij wil gezien worden en wenst op bevestiging. Of de aandacht nu positief of negatief is, doet er totaal niet toe. Het belangrijkste voor Breivik is dat hij die aandacht nu wel gekregen heeft. Hij weet dat de wereld hem veroordeelt voor zijn daden, maar tegelijkertijd is hij er van overtuigd dat er ook anderen zijn die met zijn gedachtegoed het eens zijn.

In mijn ogen lijdt hij aan een psychische stoornis. Veel mensen maken de fout dat ze een ‘psychische stoornis’ meteen vergelijken met een ‘gekke persoon’. Dit is een zeer groot misverstand. Je kan namelijk prima lijden aan een psychische stoornis, maar tegelijkertijd prima functioneren. Een psychopaat kan prima functioneren.  Denk aan de Belgische leraar Ronald Janssen die 3 moorden heeft gepleegd. De man bezochte vaak kroegen, maakte sociale contact, hij had goede banden en mensen mochten hem graag. Niemand die wat opviel.

 Mensen moeten zich dus niet afvragen of Breivik wel of niet toerekeningsvatbaar was of niet.  Welke van de twee je ook kiest, het is bijna onmogelijk om zulke types op tijd te signaleren. Waar men zich meer op moet concentreren is door dit soort mensen niet te voeden met doemdenken. Als politici steeds roepen dat ons onheil gaat treffen, dat we worden aangevallen door een tsunami van de moslims, dat er een Eurabia op komst is etc., dan ben je deze geesten aan het voeden.  Je versterkt hun ‘waanbeelden’ waarin ze graag willen geloven om dusdanig zichzelf te zien als mensen die waardevol van betekenis kunnen zijn en dus de wereld moeten ´redden´.

Meer over Breivik:

Wat een ‘opluchting’ dat Breivik geen Marokkaan is

Anders Breivik wil de wereld redden

Badr Youyou

Advertenties