Laat een ander niet oordelen wat goed voor je is

Het is een beetje paradoxaal eigenlijk. Er is niets mis mee om advies te geven natuurlijk, maar op het moment wanneer je het gevoel krijgt dat anderen neigen je te vertellen wat beter voor je is en dat ze jouw mening minder serieus nemen, dan moet je oppassen dat je niet jezelf gaat onderschatten wat zal leiden tot het maken van keuzes die gebaseerd zijn op de verwachtingen van anderen.

Dit probleem kom je vaak tegen in religieuze kringen. Je hebt moslims die je willen wijs maken dat alleen wat God en de profeet zeggen is wat telt. Jouw eigen mening telt niet. Geef je een mening, dan heb je het al gedaan en wordt er gezegd dat die niet weegt ten opzichte van wat God wil en wat zijn profeet zegt.

Dit is in feite een leugen die men wilt bedekken met een waarheid. Vooral fanatiekelingen willen je doen geloven dat alles al besloten werd in de religie en dat mensen niets meer hebben om in te brengen. Dit valt onder ‘drogreden’. Dat is een redenering die zeer aannemelijk lijkt, maar toch niet klopt.

De islam heeft veel ruimte gelaten voor interpretatie. De overgrote zaken zijn meerduidig om het nog maar niet te hebben over zaken die niet besproken zijn. Zelfs de Koran waarin elke moslim gelooft dat het letterlijk uit woorden van God bestaat, verklaart dat het naast de eenduidige verzen ook uit meerduidige verzen bestaat. Sterker nog: de meerderheid verzen zijn meerduidig. De Koran is een leidraad voor de moslims en zo is de traditie van de profeet dat ook, maar ze behandelen slechts fundamentele zaken waarvan een paar niet wordt afgeweken. De rest is ontzettend dynamisch en flexibel voor uitleg en interpretatie. Je eigen beoordelingsvermogen blijft nog wel de basis van alles. We zijn ten slotte geen dieren die hun verstand moeten uitschakelen om dan vervolgens ons over te geven aan de bronnen van het geloof onder het mom van ‘God’s woorden’. Mensen maken misbruik van het geloof en zeggen dingen die God zelf niet in de Koran heeft beweerd.

Maar hoe komt het dat sommigen zo fanatiek kunnen zijn, die dan beweren dat alles al in de Koran staat (hoe vaak hoor je en lees je zulke dingen wel niet)? Of dat ze kreten roepen zoals:  ‘De islam heeft alles wat je nodig hebt’ of ‘we hoeven van anderen niets te leren, want de islam heeft ons alles al geleerd’ et cetera?

Dit soort types zoals ik eerder zei, zijn vaak de fanatiekelingen onder ons. Als mensen niet vol zijn van zichzelf, een leegte voelen of dat ze het gevoel hebben dat ze een doelloos bestaan leiden of dat ze zich ongelukkig voelen, of weinig hebben in te brengen, of zelden een boek openen en dat ze met de dag leven, dan neemt het geloof wanneer ze die ontdekken hun leven over. Dit is waar het mis gaat. Op het moment dat je denkt dat je zelf niets hebt in te brengen omdat je niet zo vol bent van jezelf, dan ga je geloven dat het geloof wat je aanneemt jouw enige identiteit is. Jij zelf als persoon bent op een gegeven moment ‘niks’ meer. Voortaan ben je het ‘geloof’ zelve. Dit is ten minste wat mensen met zware minderwaardigheidsgevoelens denken. Fanatiekelingen (daar vallen dus extremisten en radicalen onder) omarmen het geloof op een verkeerde manier. Hun eigen mening of hun eigen ‘ikke’ (persoonlijkheid) bestaat niet en telt ook niet, maar omdat ze nu religieus zijn, heeft hun bestaan wel zin en het heeft opeens wel een doel. Oh wee als je kritiek uit op iets dat over het geloof gaat, want dan heb je het gedaan bij deze mensen. De reactie kan variëren van lichte irritatie tot aan het plakken van het etiket ‘kufr’ aan je adres (jou voor ongelovige verklaren). En soms wil weleens een enkeling overgaan tot een fysieke reactie zoals dat het geval is bij Mohammed B, moordenaar van Theo van Gogh. Je moet je dus niet verbazen dat er een niet te verwaarlozen aantal moslims bestaat die heel erg sympathiseren met deze figuren die zo ver kunnen gaan. Dit komt omdat ze in feite dezelfde denkfouten delen met de dader waardoor ze veel begrip tonen voor hun daden.

Als je als moslim erg boos neigt te worden of te willen reageren op een niet-moslim die jouw geloof beledigt, dan betekent het niet dat je boos bent omdat hij je geloof heeft beledigd (al wil je dat zelf graag geloven), maar het betekent dat hij bij jou een gevoelige snaar wist te raken die meer met je psyche (je persoonlijkheid) heeft te maken dan met je geloof zelf. Misschien wil je dan de vraag stellen: ‘Ja, maar als ik van mijn profeet heel erg houd en ik hoor iemand hem schelden, dat is dan toch normaal dat ik boos wordt?’. Het is inderdaad terecht dat je als moslim boos kan worden indien iemand je geloof  of je profeet beledigt, maar boosheid kent veel vormen. Je hebt boosheid waarop je op een gepaste en rechtvaardige manier reageert. Maar je hebt ook boosheid waarin je erg gekrenkt en zeer aangetast voelt in je persoonlijkheid. Een gevoel alsof jij persoonlijk bent aangevallen en je voelt je dus ook persoonlijk beledigd. Hierbij spelen veel emoties die vaak onterecht zijn en weinig met het geloof zelf te maken hebben. In zo’n geval is er sprake van een psychische probleem waar je aan wat moet gaan doen (anger management bijvoorbeeld?) . Een correcte gelovige moslim die erg van zijn God en profeet houdt, zou op de beledigingen naar het adres van de profeet genuanceerder en meer met met zijn verstand er naar kijken dan met emotie. Hij kan wel boos zijn, maar dan op een nuchtere manier. Als hij actie wilt ondernemen dan doet hij dat ook op de juiste manier door bijvoorbeeld de dialoog aan te gaan of in het ergste geval andere moslims oproepen om diegene die de profeet beledigd heeft te boycotten zoals zijn literatuur niet meer kopen of lezen et cetera.

Je hebt twee soorten moslims:

1. Een zelfverzekerde gelovige met een eigen dosis zelfvertrouwen (positief zelfbeeld)

2. Je hebt een onzekere moslim met vrij weinig zelfvertrouwen (negatief zelfbeeld)

Beide gevallen kunnen erg schommelen natuurlijk. Je hebt een moslim van categorie 1 die erg zelfverzekerd is, maar een ander die dat wat minder is. Ook verschilt het op welk gebied je zelfverzekerd bent. Kortom er komt veel bij kijken waardoor je dus een heleboel soorten mensen krijgt, maar zij vallen allemaal nog steeds onder categorie 1 van een positief zelfbeeld.

En je hebt ook een categorie 2 die ook net als categorie 1 enorm van elkaar kunnen verschillen, maar ze vallen nog steeds onder de mensen met een negatieve zelfbeeld. Tussen beide categorieën heb je moslims die van beide wat hebben. Dit maakt de materie wat ingewikkelder en wil ik om die reden niet bespreken. Daar gaat het eigenlijk niet om. De kern van het verhaal is dat mensen die veel van categorie 2 hebben zullen snel neigen om fanatieker te worden als ze reageren of als ze omgaan met hun geloof. Ze zijn pietluttig en houden alles nauwkeurig in de gaten. Vanwege de onzekerheid die er heerst willen ze graag zo veel mogelijk controle uitoefenen. Daarom hebben ze gauw kritiek op alles omdat dingen niet verlopen zoals zij dat precies willen. Bij deze categorie mensen heerst ook de angst heel sterk. Bij alles wat ze doen is het nog niet goed genoeg. Het moet beter. Ze hebben namelijk te kampen met een hoog dosis schuldgevoelens (vanwege hun negatieve zelfbeeld), dus naar hun gevoel moeten ze als maar blijven hun best doen en het is ook nooit goed. Ze voelen ook een hoge ‘drang’. Door deze drang neigen ze ook die te willen opleggen op anderen. Zij weten ook altijd beter hoe het moet. Ze geloven dat ze daadwerkelijk weten wat God en de profeet precies hebben bedoeld en ze laten tegelijkertijd weinig ruimte voor andersdenkenden. Voor hen bestaat er maar één islam. Wie niet hun manier van geloven volgt valt gauw buiten de boot. Wie hun manier van geloven aanvalt zal ook niet deugen, want daarmee tast hij aan hun persoonlijke bestaansrecht (wat zij zien als hun geloof). Als je aankomt aan hun geloof of je uit gewoon kritiek, zullen zij gauw onbewust zien als een aanval en belediging. Een onzekere iemand neemt kritiek niet op als een gezonde insteek maar beschouwt dat als een aanval op zijn persoon. Wanneer je kritiek uit, dan interpreteert hij dat als: ‘hij zegt daar mee dus dat ik niks weet en niets van bak’, ‘ik ben dus dom volgens hem’. Dit zijn denkfouten die men over zichzelf heeft. Men gaat meteen sterk en weleens op een overdreven manier in de verdediging om zijn persoonlijkheid te verdedigen. Hij persoonlijk denkt en is er van overtuigd dat hij het geloof is aan het verdedigen.

Wees overigens gerust. Het is ons weleens voorgekomen dat we dit mee hebben gemaakt, namelijk dat we kritiek niet altijd graag accepteren. Wie is wel altijd zelfverzekerd of blij met alle kritiek? Niemand uiteraard, maar dat is gelukkig geen ramp. Dit is de reden waarom ik eerder zei dat tussen categorie 1 en 2 kan het weleens schommelen. We hebben namelijk allemaal onze zwakke punten (gelukkig maar), maar toch zal er altijd een van deze categorieën meer heersen dan de ander. Nogmaals: het is een ingewikkelde materie wat meer uitleg vergt, maar ik heb het zo simpel mogelijk gehouden om het begrijpelijk te maken voor iedere lezer.

Als we in staat waren geweest alle afweermechanismen van iedereen te kunnen begrijpen, dan waren we ook er in geslaagd alle conflicten, oorlogen, misdaden, scheidingen et cetera te kunnen oplossen. Overigens, geldt het bovenste wat ik zei niet alleen voor moslims. Maar omdat ik me richt op de islam, heb ik de voorbeelden die ik aangaf beperkt tot mijn geloofsgenoten zodat men beter begrijpt waar ik het over heb.

De vraag die men nu wil stellen is: wanneer ben je dan wel een correcte gelovige? Hierover heb ik eerder iets geschreven en dat vind je hier:

Geloven in jezelf is een ethische eis om God correct te volgen

Het moraal van het verhaal is dat je pas iets goeds kan doen als je zelf weet wie je bent en wat je echt zelf wilt. Dus niet iets willen wat anderen van je verwachten, maar wat jij zelf daadwerkelijk wilt. Of het nu om een geloof gaat of je gedrag naar je medemens, de oorsprong en de bron naar alles is op de eerste plaats jezelf. Daar begin je alles mee. Zelfs het geloof en het aanbidden van God, hangt volledig van je verstand af. Zonder je verstand had je ook niet geweten dat er zoiets bestaat wat de Koran heet en al wist je dat, dan moest je nog steeds je verstand gebruiken om er in te geloven. En zelfs als je gaat geloven dat het van God afkomstig is, dan moet je het nog kunnen lezen en begrijpen. Maar dan ben je nog niet klaar want lezen en taalkundig begrijpen wat er in staat is nog lang niet alles. Je moet het nog steeds gaan interpreteren en weten wanneer je het wel en niet moet toepassen of vanuit welke context je dat moet bekijken et cetera. En aan wie hebben we te danken dat we al deze processen meemaken? Juist: ons verstand. Ik ben nog niet eens begonnen over de tradities van de profeet (soennah) waarbij je ook een en al verstand moet gebruiken.

We dienen te beseffen dat als de mens geen verstand van God zou hebben gekregen, dan had God niet eens de mens naar de aarde gestuurd om een dominante rol tussen alle schepselen te spelen. Diegene die dus zijn verstand niet gebruikt en hij laat anderen hem vertellen wat hij wel en niet moet doen, is in feite een belediging naar zijn Schepper toe die hem heeft geschapen en hem voorzien heeft van verstand. Want zelfs het bestaan van God, benadrukt de Schepper in de Koran dat de mens zijn verstand moet gebruiken om te concluderen dat Hij echt bestaat.

“190 In de schepping van de hemelen en de aarde en het verschil van nacht en dag zijn tekenen voor mensen die verstand hebben,191 die God staande, zittende en op hun zij liggende gedenken en die over de schepping van de hemelen en de aarde nadenken: “Onze Heer, U hebt dit niet voor niets geschapen ? U zij geprezen!” (Koran: Imraan’s familie)

Het mooie van de Koran is dat God bij verschillende onderwerp de nadruk legt op het gebruiken van je verstand zoals we dat lezen in de volgende voorbeelden:

“Kunnen jullie dan de mensen aansporen tot vroomheid en jezelf vergeten? Jullie lezen het boek toch voor? Hebben jullie dan geen verstand?” (De Koe 44)

“Mensen van het boek (joden en christenen)! Waarom twisten jullie over Abraham. De Thora en het Evangelie waren toch pas na hem neergezonden! Hebben jullie dan geen verstand?” (Imraan’s familie 65)

“Wij hebben jullie de tekenen duidelijk gemaakt als jullie verstand hebben.” (Imraan’s familie 118)

“Wanneer jullie oproepen tot de salaat, bejegenen zij dat met spot en scherts. Dat komt omdat zij mensen zijn die geen verstand hebben” (De Tafel 58)

“Of denk jij dat de meesten van hen horen of verstand hebben? Zij zijn slechts als het vee. Ja zeker, zij zijn het verst afgedwaald van de weg.” (Koran 25: 44)

Dit zijn maar een paar verzen die ik zo even benoemd heb. Het wemelt van de verzen in verschillende vormen waarin God telkens oproept dat men zijn verstand bij alles moet gebruiken. Dit betekent allemaal dat God veel vertrouwen heeft in de mens dat hij met zijn verstand veel kan bereiken. Maar wanneer je als persoon dus niet in jezelf gelooft en niet vanuit jezelf denkt, dan kan het niet zo zijn dat wat je daarna beslist juist is. Zelfs niet als je denkt dat je God’s oordeel nakomt, want ook daarin is God’s oordeel sterk afhankelijk van je eigen verstand. Je eigen verstand in dit geval betekent dat je niet onder de sociale druk of door beïnvloeding van buitenaf beslissingen gaat nemen. Met andere woorden: dat anderen voor je gaan bepalen wat je wel en niet moet doen. Probeer zoveel mogelijk het vertrouwen in jezelf terug te winnen, want dat is de bron en de sleutel om niet alleen slechts gelukkig te voelen, maar ook om alles objectiever te kunnen beoordelen en zodat je met zo een min mogelijk roze bril naar de wereld kijkt.

Het vertrouwen in jezelf zorgt er ook voor dat je vertrouwen in je Heer hersteld op een correcte wijze en niet gemotiveerd op egoïstische doeleinden.

Badr Youyou

Advertenties