Wat moet je weten over pesten?

Kind met pet gepestWat me vaak opvalt wanneer het over pesten gaat, dat de meesten het dan hebben over de verantwoordelijkheid van o.a. de scholen, leraren en de overheid die laks is om maatregelen te nemen. Wat de verantwoordelijkheid van de ouders betreft wordt er minder over gerept. Dit heeft te maken met het feit dat er een groot taboe hierover heerst. Diegenen die over pesterij klagen zijn meestal de ouders zelf. Men neigt dan de schuld neer te leggen bij de instanties die hier weinig aan doen. Maar vaak ook de schuld op de pesters zelf richten. Dit is een feite niet geheel correct. Pestkinderen hebben in feite evenveel hulp nodig als diegenen die gepest worden. Het verschil is dat de een de dader is en de andere het slachtoffer, maar de psychische gesteldheid van beide partijen is in feite hetzelfde. Beide lijden ze aan een ontwrichting van een persoonlijkheid. Ze hebben allebei een negatief zelfbeeld. De dader heeft geleerd zijn laag zelfbeeld te vermommen met een masker van ‘superioriteitsgevoel’ (ik ben beter en anderen zijn slecht) wat resulteert in een valse macht. Hij doet zich stoer en sterk om daarmee zijn zwakte die hij in zijn onbewust-zijn voelt te verdoezelen. Het pesten van anderen geeft hem het gevoel dat hij ‘beter’ en ‘sterker’ is. Hij heeft geleerd dat als hij macht uitoefent en anderen bang maakt dat het hem een status geeft en daarmee ook respect kan afdwingen.

Waar hebben pesters dit gedrag vandaan? Dit hebben ze op de eerste plaats van huis uit meegekregen. Kinderen die hun ouders regelmatig horen schreeuwen tegen elkaar, of tegen de kinderen zelf, dat samen gaat met een portie verwaarlozing of juist (materiële) verwennerij, of ook met geestelijke en/of fysieke mishandeling erbij, ontwikkelen onbewust de gedachte dat macht uitoefenen een middel is om hun doelen te bereiken. Een ouder die zijn zoon of dochter de grond in boort, leert daarmee zijn kind dat het beledigen van anderen een sterk middel is om macht uit te oefenen. Dit soort kinderen groeien zonder empathie. Gebrek aan empathie lijdt tot het verharden van een persoonlijkheid. Sommige pesters ontwikkelen zelfs de stoornis psychopathie waardoor ze in staat zijn als groep het slachtoffer in elkaar te trappen tot de dood er op volgt.

Je moet begrijpen dat ouders die het zover lieten komen, zullen ook niet stil staan bij het idee dat hun kinderen dit gedrag buitenshuis vertonen. Al van nature verwaarlozen ze hun kinderen op dit gebied, laat staan dat ze dan betrokken zijn bij wat hun kinderen buitenshuis uitspoken en dat ze zich daar zorgen over maken. Sterker nog: er zijn ouders die zich ‘tokkie-achtig’ gedragen en die hun kinderen juist leren om daarbuiten de sterkste te zijn. Een vader die stoer vertelt hoe hij vroeger kinderen in elkaar sloeg is echt niet wereldvreemd.

kind alleenWat het slachtoffer betreft, hem is ook ongeveer hetzelfde overkomen. Namelijk ook een laag zelfbeeld ontwikkeld, maar dan op een andere manier dan de pester. Zoals ik eerder zei; een pester ontwikkelde een laag zelfbeeld door een combinatie van verwaarlozing en emotionele/fysieke mishandeling. Het slachtoffer ontwikkelt het door middel van emotionele verwaarlozing en veel minder door fysieke of emotionele mishandeling. Dit kind leerde niet thuis dat schreeuwen of dreigen middelen zijn om je zin te krijgen. Wat hij heeft geleerd is ‘meer je best doen’, ‘anderen tevreden houden’, ‘meer aardig zijn’, meer beleefd doen’, ‘perfectionistisch gedrag’, zwijgen, vermijden et cetera. Deze ‘manieren’ krijgt het kind ze naar gelang de behandeling van zijn ouders naar hem toe. Zodoende gedraagt hij zich ook buitenshuis. Slachtoffers hebben vaak een verlegen en timide karakter. Ze durven niet snel initiatief te nemen, ze zijn terughoudend en gauw onzeker. Ook voelen ze zich eenzaam en niet begrepen. Dit is te danken aan het feit dat hun ouders onvoldoende emotioneel contact met ze onderhielden. Al deze eigenschappen stralen ze uit waardoor ze snel gesignaleerd worden door de pesters.

Dit is even in een notendop hoe het zit met pesterij en wat de oorzaak er van is. Toen ik dit begon te schrijven had ik als doel om het alleen te hebben over ouders daar ik in het verleden het een en ander heb geschreven over dit onderwerp, maar blijkbaar lukt dat niet als ik eerst niet begin over het toestand van de kinderen zelf. Zoals ik in het begin zei, ouders spelen hier een centrale rol in en dragen de grootste verantwoordelijkheid, maar omdat het een groot taboe is en men die verantwoordelijkheid makkelijk bij de kinderen neerlegt of naar de instanties verschuift, worden ouders vaak gevrijwaard van dit probleem. Helaas voor dat soort ouders, ik ga ze zelf niet besparen daar ik geen blad voor mijn mond neem voor wat ik in mijn ogen beschouw als (on)rechtvaardigheid.

Zoals ik hierboven schreef, toont dit aan hoe groot de verantwoordelijkheid is van ouders. Zij hebben de macht en hebben veel zeggenschap over hun kinderen en hun psychische gesteldheid. Dat ouders veel fouten kunnen maken en dat er onder hen zijn er diegenen die niet verdienen om kinderen te krijgen is inmiddels bekend. Desondanks is het niet te laat. Veel ouders weten gewoonweg niet wat opvoeding en pedagogie daadwerkelijk betekent. Ouders zijn ook maar mensen. Ook zij hebben hun pieken en dalen en ook zij hebben veel in hun verleden meegemaakt wat zonder twijfel invloed heeft gehad op hun persoonlijkheid. De meesten zijn zelf ook gewoon slachtoffers. Dit is net als een spiraal. Het is haast erfelijk. Hiermee bedoel ik niet genetisch erfelijk, maar op de eerste plaatst geestelijk. Invloeden uit het verleden kunnen veel mensen niet wissen. Angsten bijvoorbeeld neem je onbewust mee voor de rest van je leven. Als je ten minste daar niet bij stil staat en ook daar niets aan doet. Zonder dat je het zelf in de gaten hebt beïnvloeden die angsten je en die hebben ook direct invloed op je eigen kinderen. Dit onderwerp is veel te groot om het gedetailleerd te behandelen, maar waar ik naar toe wil komen is het volgende: Om een betere samenleving te bereiken, dient de overheid en alle instanties de visie over de zorg en onderwijs te herzien. Ouders moeten onderwezen worden om daadwerkelijk te begrijpen wat kinderen nodig hebben. Als we de ouders niet leren wat de basis is van opvoeden, dan zullen er in de nabije en verre toekomst nog meer kinderen slachtoffer worden van pesterij.

groep-van-kinderen-pesten-een-ander-kindEnkele weken geleden was er in het nieuws dat een jongen genaamd Tim Ribberink zelfmoord had gepleegd doordat hij zijn hele leven werd gepest. Zijn ouders vertelden dat ze dat nooit hebben geweten en erg verrast te zijn van wat hun zoon is overkomen. Toen ik dit las ging bij mij meteen een belletje rinkelen. Hoe komt het dat je als ouders hier nooit van afweet? De enige conclusie wat ik hieruit kon trekken is dat ze hoogstwaarschijnlijk geen emotionele band hadden met hun zoon. Ik heb het vaak gezegd dat wanneer een ouder zijn kinderen met liefde en warmte opvoed. Het contact op een emotioneel niveau goed met ze onderhoud, dan zijn de ouders ook hun beste vrienden. Een kind hoort datgene waar hij mee zit durven te bespreken met zijn ouders. Dit zeg ik zelf als vader van twee kinderen van 15 (dochter) en 17 (zoon). Ik weet dus precies waar ik het over heb. Een liefdevolle band met je kinderen, neemt alle angsten tussen de twee partijen weg. Kinderen ervaren dan geen muur tussen hen en hun ouders. Ze geloven in hun ouders en hebben daar een goede band mee.

Als je kind ergens mee zit, dan neem je dat serieus. Je bespreekt het met hem en samen zoeken jullie naar een oplossing. Ik heb het hier niet eens over pesterij, want een kind dat liefde, warmte en de juiste portie aandacht heeft gekregen, groeit vrijwel altijd met een positief zelfbeeld. Dat houdt in dat het kind met een sterke persoonlijkheid en met een goed dosis zelfvertrouwen opgroeit. Buitenshuis laat hij zich door niemand pesten, want hij komt van nature zelfverzekerd over en komt ook voor zichzelf op.

Dit is in feite hoe het eigenlijk hoort. Het is niet eens zo moeilijk. Je moet het enkel weten en vooral goed beseffen om daarna ernaar te handelen. Als je als ouder moeite hebt om goed contact te leggen met je kind, dan is er duidelijk iets mis met jouw denkbeeld. Het eerste wat je als ouder moet laten varen is de oorzaak van de problemen van je kind bij je kind zelf te zoeken. Dit moet je echt geheel loslaten en leren dat hoe jij bent en hoe je naar je kind gedraagt, direct invloed heeft op zijn gesteldheid. Ook de schuld geven aan de omgeving is vaak een slap excuus. Dat is de bekende retoriek om te ontsnappen aan eigen verantwoordelijkheid. Men wil zich niet schuldig voelen dat hij tekort schoot en dus heeft de ‘maatschappij’ het gedaan.

Wel neem ik het de overheid kwalijk die hier weinig aan gedaan heeft. Aangezien het ook niet goed gaat met de economie, zie ik het ook somber in dat er in de toekomst hier wat aan gedaan zal worden. Dit vraagt namelijk om nieuwe programma’s en meer investering als we het effectief willen aanpakken. Gezien hoe er wordt bezuinigd en in alles wordt gesneden zie ik om die reden geen significante veranderingen.

Naast de bovengenoemde oorzaken zijn er ook andere oorzaken die te maken hebben met het temperament van de kinderen of een bepaalde psychische gesteldheid. Een kind met bijvoorbeeld ADHD kan snel opvallen waardoor hij eerder gepest zal worden. Het tegendeel is ook waar. Er zijn ook ADHD-kinderen die juist weer de pesters zijn. Daarom is het vaak afhankelijk van de omstandigheden waarin een kind thuis opgevoed wordt.  Want zoals ik eerder zei: het ontbreekt bij zo’n kind aan empathie. Hij voelt zich ‘sterk’ en ‘beter’ door andere kinderen te pesten.

Lees ook: Sociale cohesie

Badr Youyou

Advertenties