Zwarte Piet – een psychologische benadering

zwartepiet slaafAls moslim vind ik dat een moslim geen sinterklaasfeest mag vieren. Desalniettemin vind ik dat men overdrijft over de kwestie ‘Zwarte Piet’. Reden is dat men meer waarde hecht aan de ‘associatie’ van ‘Zwarte Piet’ dan daadwerkelijk het achterliggend idee dat het ‘racisme’ zou zijn.

De wetenschap (neurologie, psychiatrie, psychologie etc…) komt steeds tot de conclusie dat emoties en gevoelens centraal staan in iemand’s leven. Als je iemand’s gevoelens kwetst dan is dat niet goed. Men beseft dat het een impact kan hebben op zijn leven met soms nadelige gevolgen. Echter, de werkelijkheid is dat men aan de andere kant ook weer kan doorschieten. De kwestie Zwarte Piet is daar een goed voorbeeld van. De heisa rondom dit gaat niet eens meer over racisme als je daar goed over nadenkt, maar eerder om de ‘associatie’ die daar achter zit. Het herinnert (negroïden) aan de slavernij en om die reden voelen ze zich beledigt. Dit is iets heel anders dan dat Zwarte Piet zou leiden tot racisme uiteraard.

De hamvraag is, is die associatie wel terecht? Is alles wat jouw brein met iets associeert wel correct? Onze brein is gemaakt om te overleven. Om die reden probeert onze emotionele brein (amygdala) alle risicovolle situaties om ons heen zoveel mogelijk te scannen zodat ze ons tijdig kan waarschuwen voor een eventueel gevaar en zodoende ons probeert te waarschuwen voor eventuele gevaar. Helaas maakt het brein soms ook onterechte associaties. Stel je loopt in het bos en je ziet een langwerpig iets die je liet schrikken omdat je dacht dat het een slang zou zijn, maar na goed kijken bleek het gewoon om een lange tak te gaan dat op een slang leek. Dit voorbeeld laat zien dat jouw amygdala haar best doet om zoveel mogelijk in iets een ‘gevaar’ te zien om jou dus te redden. Dit doet de amygdala constant, 24 uur per dag voor de rest van je leven. Een vrouw die bijvoorbeeld door een inbreker werd bedreigd en haar op haar hoofd heeft geslagen, zal deze vrouw iedere kenmerk die ze van hem heeft gezien goed onthouden. Stel dat ze zich herinnert dat hij een rode pet droeg met NY erop. Dan zal ze voortaan wanneer ze een jongen ziet met dezelfde pet even schrikken en wellicht onterecht denken dat het om dezelfde jongen gaat. Dit is wat haar brein doet om haar te behoeden/ waarschuwen voor het gevaar.

Terugkomend op dat Zwarte Piet verhaal, is dat precies hetzelfde. Omdat slavernij iets negatiefs is, associeert het brein dus Zwarte Piet met slavernij. Daardoor ontstaat een negatief gevoel bij de negroïde die dan het gevoel krijgt dat hij zich ‘vernederd’ of ‘beledigt’ voelt. Wederom stel ik dan de vraag: is dus deze associatie wel terecht? Om antwoord hierop te vinden dient men na te gaan of diegenen die dan sinterklaas vieren het feest zelf associëren met slavernij. Is de reden dat ze zich verheugen op sinterklaas om negroïden te beledigen? Draait het bij hen om die ‘Zwarte Piet’ die ze graag zien als een slaaf van sinterklaas en zodoende iedere negroïde willen uitlachen? Nog een belangrijke vraag: hoe kijken kinderen naar Zwarte Piet of het hele sinterklaas feest? Worden zij racistischer van? Leren ze ervan dat ze minderwaardig naar een negroïde moeten kijken? Dit zijn belangrijke vragen die je niet over het hoofd moet zien, want zij beantwoorden de kern waar al deze heisa omdraait.

Ik zelf kom tot de conclusie dat het dus helemaal niet om racisme draait. Sinterklaas is een doodgewoon feestje dat weliswaar haar oorsprong in de slavernij is te vinden, maar dat de traditie met de tijd wel redelijk is aangepast en is er een onschuldig feestje van gemaakt. Het enige wat er van over is gebleven is het feit dat velen (voornamelijk negroïden en minderheden) het meteen associëren met slavernij. Maar zoals ik eerder zei: associatie is slechts een gevoel. Moeten we ons toegeven aan alles wat onze brein associeert? Is ons zelfbeeld afhankelijk van wat onze amygdala ons wil doen geloven of is het niet beter dat we onze cognitie (verstand) wat meer moeten gebruiken om die associatie wat tegengewicht te bieden?

Na een paar keer te zijn overvallen in je winkel door ‘Marokkanen’, zal je amygdala voortaan iedereen die ‘Marokkaans’ eruit ziet, automatisch associëren met ‘geweld’. Dat is trouwens waar racisme en discriminatie vandaan komt. Namelijk toegeven aan die associaties van je brein. Zijn die associaties terecht? Nee, beslist niet. Want toegeven aan die associatie betekent dat je dus richting discriminatie gaat en dus jouw onterechte angsten erg serieus neemt. Dit is trouwens ook waar veel werkgevers last van hebben. Ze geven toe aan de associaties van hun amygdala’s die hen wijs maken dat ze geen ‘allochtonen’ in dienst moeten nemen, maar neem lekker de vertrouwde blanke man aan.

Wat je moet doen is dus je cognitie (verstand) gebruiken door die onterechte associaties te bestrijden. Want voor je het weet, ga je dus jezelf vermoeien met de ene angst na de andere die van jou een angsthaas zal maken. De werkelijkheid is dat je je niet snel beledigd moet voelen omdat iemand een grap maakt tijdens een cabaret over ‘Marokkanen’ bijvoorbeeld, want voor je het weet kunnen we een hoop dingen verbieden en komt vrijheid van meningsuiting in gevaar erdoor. We moeten geen feest dus gaan opheffen slechts omdat negroïden het associëren met slavernij. Net zoals die werkgevers geen mannen en vrouwen met een islamitische naam moeten afwijzen bij een sollicitatie gesprek omdat ze niet ‘vertrouwd’ overkomen (negatieve associatie), dient men ook niet Zwarte Piet te bestempelen als racistisch omdat het je zou herinneren aan de slavernij . In plaats daarvan dient men daar objectiever naar te kijken en het feest binnen een bepaald perspectief te bekijken die veel meer objectiever is in plaats van toe te geven aan de onterechte associaties van het emotionele brein (amygdala).

Mijn mening is dat diegenen die zich druk maken om racisme of discriminatie eerder hun energie moeten steken in het bestrijden ervan op het gebied van o.a. werk en politiek. Streven naar gelijkheid in de samenleving is veel belangrijker dan ons druk maken om een feest dat slechts ‘associaties’ van de vroegere tijd in ons naar boven haalt.

Doe wat aan je zelfbeeld, dan hoef je je niet meer beledigd te voelen trouwens. Want daar komt meestal het verzet vandaan. Wie sterk staat in zijn schoenen, zal Zwarte Piet hem niet deren daar hij niet makkelijk zal toegeven aan dat belletje dat zegt dat hij ‘gediscrimineerd’ voelt. Want hoe meer je aan je angsten toegeeft, hoe meer je in alles iets negatiefs ziet.

Badr Youyou

Advertenties